Quy trình thiết kế website gồm 7 bước: tìm hiểu nhu cầu, chốt phạm vi, duyệt cấu trúc trang, thiết kế giao diện, xây dựng, kiểm thử trước khi ra mắt và bàn giao vận hành. Với chủ doanh nghiệp, điều quan trọng là biết mình cần cung cấp thông tin gì, duyệt điều gì và nhận được kết quả nào ở từng bước.
Tóm tắt dễ nhớ: 1. Xác định mục tiêu → 2. Chốt số trang, tính năng và nội dung → 3. Duyệt sơ đồ, bố cục → 4. Duyệt giao diện điện thoại/máy tính → 5. Xây dựng website → 6. Kiểm thử và xuất bản → 7. Nhận tài khoản, dữ liệu và hướng dẫn. Sau mỗi mốc cần có người xác nhận đã duyệt.
Vì sao cần thống nhất quy trình thiết kế website ngay từ đầu?
Không có quy trình rõ ràng, nhà cung cấp có thể nghĩ đã hoàn thành giao diện trong khi khách hàng vẫn chờ thêm nội dung hoặc chức năng. Nếu chỉ phát hiện sự khác biệt sau khi lập trình, việc thay đổi sẽ tốn công hơn và có thể phát sinh chi phí.
Khách hàng cần làm: chọn một người có quyền quyết định, gửi yêu cầu thành danh sách và duyệt từng mốc bằng văn bản hoặc email. Những việc nên chuẩn bị được giải thích trong câu hỏi cần có trước khi làm website doanh nghiệp.
7 bước trong quy trình thiết kế website: ai làm gì, khách duyệt gì?
Bảng này cho thấy điểm bàn giao ở từng bước. Đây là quy trình tham khảo; số vòng chỉnh sửa, thời gian và phạm vi thực tế vẫn phải theo báo giá hoặc hợp đồng.
| Bước | Đơn vị thiết kế làm gì? | Khách hàng cần cung cấp hoặc duyệt |
|---|---|---|
| 1. Khảo sát | Tìm mục tiêu, đối tượng và chức năng cần thiết | Mục tiêu website và người quyết định |
| 2. Chốt phạm vi | Lập danh sách trang, tính năng, nội dung, báo giá | Số trang, phạm vi, ai chuẩn bị nội dung |
| 3. Cấu trúc trang | Sơ đồ website và bản bố cục đơn giản | Menu, nội dung chính, vị trí liên hệ |
| 4. Giao diện | Thiết kế mẫu máy tính và điện thoại | Màu sắc, bố cục, nội dung và điều chỉnh |
| 5. Xây dựng | Làm trang, nhập nội dung và chức năng | Nội dung cuối; dùng thử các tính năng |
| 6. Kiểm thử, ra mắt | Sửa lỗi, đưa website lên tên miền chính | Thử biểu mẫu, nút và chức năng quan trọng |
| 7. Bàn giao | Chuyển quyền truy cập, dữ liệu và hướng dẫn | Nhận tài khoản, kiểm tra và ký nghiệm thu |
1. Tìm hiểu nhu cầu và mục tiêu website
Ở bước khảo sát ban đầu (còn gọi là brief), đơn vị thiết kế cần hỏi doanh nghiệp đang bán gì, ai sẽ xem website và khách nên làm gì: gọi điện, gửi yêu cầu tư vấn, đặt lịch hay đặt hàng. Mục tiêu rõ sẽ quyết định cách xây trang chủ, trang dịch vụ và biểu mẫu.
Khách cần chuẩn bị: mô tả doanh nghiệp, những dịch vụ ưu tiên, ví dụ website tham khảo và người phụ trách duyệt. Đầu ra: bản tóm tắt mục tiêu, nhóm khách và chức năng quan trọng. Không cần dùng thuật ngữ kỹ thuật; hãy kể công việc mình muốn website hỗ trợ.
2. Thống nhất phạm vi, tài liệu và trách nhiệm
Hai bên lập danh sách trang cần có, chức năng phải xây dựng và phần ngoài gói. Ví dụ, website giới thiệu cần nội dung liên hệ; website bán hàng còn phải làm rõ cách nhận đơn, thanh toán và giao hàng nếu các chức năng đó được đặt mua.
Khách cần duyệt: số loại trang, ai viết nội dung và cung cấp ảnh, số vòng chỉnh sửa, cách tính phát sinh, mốc gửi tài liệu và điều kiện nghiệm thu. Đầu ra: phạm vi công việc, báo giá và tài liệu được xác nhận. Đọc thêm cam kết trong hợp đồng thiết kế website trước khi ký.
3. Duyệt sơ đồ website và bố cục trang
Sơ đồ trang (sitemap trong quá trình thiết kế) cho biết sẽ có những trang nào, ví dụ trang chủ, dịch vụ, giới thiệu, liên hệ. Bản bố cục (wireframe) là hình phác thảo vị trí tiêu đề, hình ảnh, thông tin và nút liên hệ, chưa phải giao diện có màu sắc hoàn chỉnh.
Khách cần duyệt: menu có dễ tìm, nội dung dịch vụ đã đúng, nút liên hệ có rõ chưa. Đầu ra: cấu trúc trang và bố cục các loại trang chính. Đội kỹ thuật có thể tham khảo cấu trúc website và SEO Starter Guide của Google để tổ chức nội dung, URL và liên kết tốt ngay từ đầu.
4. Duyệt giao diện trên điện thoại và máy tính
Đội thiết kế đưa màu sắc, hình ảnh, kiểu chữ và nút bấm vào bố cục đã duyệt. Khách nên xem cả giao diện điện thoại, không chỉ màn hình máy tính, vì nút liên hệ, menu và biểu mẫu phải dễ dùng.
Khách cần duyệt: giao diện có đúng thương hiệu, chữ dễ đọc, nội dung đầy đủ, nút có dễ bấm không. Đầu ra: mẫu giao diện đã được thống nhất và ghi lại những mục cần chỉnh. Đối với dự án có yêu cầu hỗ trợ người dùng khuyết tật, đội thiết kế có thể đối chiếu WCAG 2.2 Quick Reference và lựa chọn hiển thị thiết bị qua Adaptive và Responsive Design.
5. Xây dựng website và nhập nội dung
Đơn vị kỹ thuật biến giao diện thành website hoạt động được: trang, menu, biểu mẫu, chức năng và phần quản lý nội dung (CMS) theo phạm vi. Với WordPress, người phụ trách nên thử sửa một trang hoặc bài viết để chắc rằng không phải nhờ lập trình cho mọi thay đổi nhỏ.
Khách cần làm: gửi văn bản, ảnh, bảng giá, thông tin liên hệ đúng thời hạn và thử chức năng đã thỏa thuận. Đầu ra: website chạy trên môi trường thử, nội dung chính đã nhập và danh sách phần còn phải hoàn thiện. Đội kỹ thuật cần xem hiệu năng theo Web Vitals; cách kiểm tra thực tế tại kiểm tra tốc độ website.
6. Kiểm thử, sửa lỗi và đưa website lên hoạt động
Nghiệm thu sử dụng (UAT) nghĩa là thử những hành động khách hàng thật sẽ làm. Ví dụ, mở trang dịch vụ trên điện thoại, điền biểu mẫu và kiểm tra bộ phận tư vấn đã nhận được thông tin; hoặc đặt một đơn thử nếu chức năng bán hàng đã nằm trong hợp đồng.
- Khách cần thử: menu, biểu mẫu, số điện thoại, nút liên hệ, đường dẫn và thao tác chính; báo lỗi kèm ảnh chụp hoặc mô tả rõ.
- Đội kỹ thuật cần kiểm tra: lỗi hiển thị, dữ liệu, tốc độ, sao lưu, cấu hình công khai cho Google và chuyển hướng trang cũ nếu đổi URL.
- Đầu ra: bảng các mục đạt/chưa đạt và xác nhận lỗi quan trọng đã được xử lý trước khi xuất bản.
Bước ra mắt (go-live) là đưa website lên tên miền hoạt động chính thức. Sau đó cần theo dõi các ngày đầu để phát hiện lỗi biểu mẫu, email hoặc đường dẫn. Website ra mắt không có nghĩa tự động có thứ hạng cao trên Google.
7. Bàn giao, hướng dẫn sử dụng và hỗ trợ sau ra mắt
Đơn vị thiết kế bàn giao đúng những tài sản và quyền đã thỏa thuận: tài khoản quản trị, thông tin tên miền/hosting, dữ liệu và mã nguồn thuộc dự án, danh sách phần mềm dùng thêm, hướng dẫn cập nhật nội dung và kênh liên hệ khi có lỗi.
Khách cần kiểm tra: đăng nhập được, sửa thử một thông tin, biết ai quản lý tên miền và nơi lưu bản sao, nhận tài liệu và thông tin bảo hành. Đầu ra: biên bản ghi hạng mục đã bàn giao, việc còn tồn và người phụ trách. Xem checklist bàn giao website và phân biệt thiết kế web và bảo trì website để không nhầm bảo hành với bảo trì định kỳ.
Ví dụ áp dụng cho một website giới thiệu doanh nghiệp
Ví dụ giả định: Một công ty cần website giới thiệu dịch vụ và nhận liên hệ. Đầu tiên chốt khách hàng mục tiêu; tiếp theo thống nhất số trang, ảnh, nội dung và biểu mẫu. Khi duyệt cấu trúc, công ty xác nhận trang dịch vụ dễ tìm; lúc duyệt giao diện, thử xem trên điện thoại. Sau khi lập trình, nhân viên gửi biểu mẫu thử và kiểm tra email nhận. Cuối dự án, công ty nhận tài khoản, tài liệu và xác nhận bàn giao. Đây là ví dụ về quy trình, không phải cam kết về thời gian hay phạm vi gói dịch vụ.
Làm website mất bao lâu?
Thời gian phụ thuộc vào quy mô, mức độ sẵn sàng của nội dung, số vòng duyệt, tính năng và tích hợp. Website giới thiệu nhỏ có thể đi nhanh hơn website nhiều ngôn ngữ, có catalog, tài khoản hoặc luồng thương mại điện tử. Để ước lượng theo từng giai đoạn thay vì chỉ nhìn một con số tổng, xem bài làm website mất bao lâu.
Kết luận
Một quy trình thiết kế website tốt không phải nhiều giấy tờ hơn, mà là khách hàng biết rõ mục tiêu, phạm vi và từng mốc cần duyệt. Khi cấu trúc được duyệt trước giao diện, chức năng được thử trước khi ra mắt và tài khoản được kiểm tra lúc bàn giao, doanh nghiệp sẽ dễ kiểm soát chi phí, tiến độ và chất lượng hơn.
Cần triển khai website theo quy trình rõ ràng?
Xem phạm vi, cách phối hợp và các đầu ra của dịch vụ thiết kế website chuyên nghiệp trước khi bắt đầu dự án.
Đoàn Trình Dục là Giảng viên Khoa Công nghệ Thông tin tại Đại học Công nghệ Sài Gòn (STU), với hơn 10 năm kinh nghiệm thực chiến trong các lĩnh vực Mạng máy tính, Marketing Online, SEO và Bảo mật hệ thống.
Với nền tảng sư phạm và kinh nghiệm tư vấn cho nhiều doanh nghiệp, thầy chuyên sâu vào việc xây dựng các giải pháp kỹ thuật số toàn diện và hiệu quả.