Hồ sơ đề xuất cấp độ là bộ tài liệu mô tả hệ thống thông tin, giải thích căn cứ lựa chọn cấp độ và phương án bảo đảm an ninh mạng tương ứng. Theo Điều 21 Nghị định 331/2026/NĐ-CP, tài liệu thiết kế phải phù hợp với hệ thống đang xây dựng hay đang vận hành. Hồ sơ không phải chứng chỉ an toàn và không thay thế bảo vệ thực tế.
Hiểu nhanh: Theo Điều 21, hồ sơ có bốn thành phần chung: mô tả hệ thống, tài liệu thiết kế, thuyết minh cấp độ và thuyết minh phương án bảo vệ. Riêng hồ sơ đề xuất cấp độ 4 hoặc 5 cần thêm ý kiến chuyên môn của đơn vị chuyên trách an ninh mạng. Không phải mọi hệ thống đều cần thành phần thứ năm.

Hồ sơ đề xuất cấp độ dùng để làm gì?
Hồ sơ trả lời bốn câu hỏi: đang xét hệ thống nào, phục vụ ai và xử lý thông tin gì, vì sao đề xuất cấp độ đó, phương án bảo vệ có phù hợp không? Đây là đầu vào để cơ quan hoặc đơn vị có thẩm quyền xem xét; hồ sơ không chứng minh hệ thống đã đạt mọi yêu cầu kỹ thuật.
Vì vậy, hồ sơ có vai trò kết nối giữa nghiệp vụ, kỹ thuật và quản trị. Đội nghiệp vụ làm rõ mục tiêu và người dùng; đội kỹ thuật mô tả kiến trúc, dữ liệu, kết nối và biện pháp; chủ quản hoặc đầu mối có thẩm quyền chịu trách nhiệm về phạm vi, quyết định và việc duy trì sau đó.
Phân biệt các thuật ngữ thường bị nhầm
| Thuật ngữ | Ý nghĩa trong thực tế | Không nên nhầm với |
|---|---|---|
| Hồ sơ đề xuất cấp độ | Bộ tài liệu tổng hợp để mô tả hệ thống, căn cứ đề xuất và phương án bảo đảm ATTT. | Chứng chỉ hoặc một báo cáo kiểm thử đơn lẻ. |
| Thuyết minh đề xuất cấp độ | Phần giải thích vì sao hệ thống được đề xuất ở cấp độ đó. | Việc chọn sẵn cấp độ rồi viết lý do ngược lại. |
| Phương án bảo đảm ATTT | Biện pháp quản lý và kỹ thuật cần áp dụng cho hệ thống theo phạm vi và cấp độ. | Danh sách sản phẩm bảo mật cần mua. |
| Bằng chứng triển khai | Tài liệu hoặc dữ liệu cho thấy biện pháp thực tế đã được áp dụng và vận hành. | Một lời cam kết hoặc ảnh chụp không có ngữ cảnh. |
Căn cứ pháp lý hồ sơ cấp độ năm 2026
Nghị định 331/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 19/08/2026. Điều 21 quy định thành phần hồ sơ; Điều 22 giải thích phần thuyết minh; Điều 18, 23 và 24 liên quan thẩm quyền, thẩm định và phê duyệt; Điều 39 quy định chuyển tiếp cho một số hệ thống đầu tư, xây dựng trước 01/07/2026. Cần kiểm tra đúng phạm vi áp dụng và tình trạng thực tế của hệ thống.
Trước đây, hồ sơ thường đối chiếu Nghị định 85/2016/NĐ-CP và Thông tư 12/2022/TT-BTTTT; Chỉ thị 09/CT-TTg năm 2024 thể hiện bối cảnh chỉ đạo. Khi rà hồ sơ cũ, phải đối chiếu quy định chuyển tiếp, không mặc định hồ sơ cũ đã vô hiệu hay tự đủ điều kiện. Về yêu cầu bảo vệ kỹ thuật, TCVN 14423:2026 đang có hiệu lực, thay thế TCVN 11930:2017; đây không phải danh mục tài liệu thay thế Điều 21.
Năm thành phần hồ sơ theo Điều 21 Nghị định 331/2026
Bốn thành phần đầu là nhóm tài liệu chung; thành phần thứ năm chỉ áp dụng cho hệ thống được đề xuất ở cấp độ 4–5. Người chuẩn bị cần phân biệt tài liệu đang có với tài liệu mới dự kiến soạn, và chỉ kết luận đầy đủ sau khi đối chiếu trường hợp thực tế.
| Thành phần Điều 21 | Hồ sơ cần thể hiện | Câu hỏi rà soát |
|---|---|---|
| 1. Mô tả tổng quan | Tên, phạm vi, chức năng, chủ quản, dữ liệu và thành phần hệ thống | Mô tả có khớp thực tế? |
| 2. Tài liệu thiết kế | Mới/mở rộng/nâng cấp: thiết kế sơ bộ hoặc tương đương; đang vận hành: thiết kế thi công được phê duyệt hoặc tương đương | Đúng loại thiết kế? |
| 3. Thuyết minh cấp độ | Lý do đề xuất cấp độ dựa vào tiêu chí pháp luật | Có căn cứ, dữ liệu minh chứng? |
| 4. Thuyết minh phương án bảo vệ | Biện pháp bảo đảm an ninh mạng cho cấp độ tương ứng | Đã phân biệt kế hoạch và hiện trạng? |
| 5. Ý kiến chuyên môn cấp 4–5 | Ý kiến đơn vị chuyên trách về an ninh mạng khi thuộc cấp 4 hoặc 5 | Hồ sơ có thuộc trường hợp này? |
Điều 22 làm rõ nội dung thuyết minh. Điều 24 quy định hồ sơ phê duyệt khác với hồ sơ đề xuất: đối với cấp độ từ 3 trở lên có ý kiến thẩm định đi kèm theo quy định. Bảng trên là hướng dẫn đọc Điều 21, không phải biểu mẫu chính thức hay chứng nhận đã đáp ứng yêu cầu.
Tài liệu thiết kế của hệ thống mới và đang vận hành khác gì?
Theo khoản 2 Điều 21, khi đầu tư mới hoặc mở rộng/nâng cấp có thể sử dụng thiết kế sơ bộ hoặc tài liệu có giá trị tương đương. Với hệ thống đang vận hành, cần thiết kế thi công được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc tài liệu tương đương. Chủ quản phải xác nhận tính tương đương và độ khớp hiện trạng trước khi nộp.
| Tình huống | Cần xác nhận | Ví dụ lỗi thường gặp |
|---|---|---|
| Đầu tư mới hoặc nâng cấp | Thiết kế sơ bộ và phương án bảo vệ phù hợp phạm vi | Hồ sơ mô tả công nghệ chưa được chọn |
| Hệ thống đang vận hành | Thiết kế đã được duyệt hoặc tương đương, phản ánh cấu hình hiện tại | Sơ đồ cũ không có API, cloud hoặc luồng dữ liệu mới |
| Đang dùng hồ sơ từ trước | Có thuộc diện chuyển tiếp theo Điều 39? | Tự kết luận mọi hồ sơ cũ được miễn hoặc bắt buộc làm lại |
Ai chuẩn bị hồ sơ và cần thu thập gì trước?
- Đội nghiệp vụ: chức năng, người sử dụng, nhóm dữ liệu, các dịch vụ phụ thuộc.
- Đội kỹ thuật/vận hành: sơ đồ, máy chủ, API, kết nối, biện pháp kỹ thuật và bằng chứng.
- Chủ quản: phạm vi, người chịu trách nhiệm, thẩm quyền, căn cứ áp dụng.
- Đầu mối hồ sơ: ghép tài liệu, ghi mục thiếu, xác nhận tài liệu tương đương và lưu phiên bản.
Nên lập một bảng tiến độ gồm tên tài liệu – người phụ trách – đã có/chưa có/cần sửa – nơi lưu – ngày kiểm tra. Ví dụ giả định: bản thiết kế chỉ liệt kê một máy chủ nhưng hệ thống đang sử dụng thêm dịch vụ cloud; đánh dấu “cần sửa”, giao đội vận hành cập nhật và chủ quản xác nhận. Đây là tình huống minh họa, không phải dự án khách hàng thật.
Phân biệt hồ sơ đề xuất với bước xác định cấp độ, quy trình và thẩm định
Bài này trả lời “hồ sơ đề xuất cấp độ là gì và cần hiểu gì trước khi làm”. Khi đã xác định cần thực hiện, bạn có thể chuyển sang hướng dẫn xác định cấp độ an toàn thông tin để xem logic xác định; quy trình lập hồ sơ đề xuất cấp độ để triển khai theo bước; mẫu cấu trúc hồ sơ để kiểm soát bố cục; và bài về thẩm định, phê duyệt hồ sơ để hiểu giai đoạn tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Hồ sơ đề xuất cấp độ có phải chứng chỉ không?
Không. Đây là bộ tài liệu mô tả hệ thống, căn cứ đề xuất cấp độ và phương án bảo đảm an toàn thông tin; nó không thay thế chứng chỉ, kiểm thử hay việc vận hành các biện pháp bảo vệ.
Có xử lý dữ liệu cá nhân thì phải lập hồ sơ cấp độ?
Không thể kết luận chỉ từ một dấu hiệu. Cần xác định hệ thống thuộc đối tượng và phạm vi áp dụng nào, dữ liệu xử lý ra sao và đối chiếu quy định 2026. Nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân có liên quan nhưng không đồng nghĩa tự động phải lập một loại hồ sơ giống nhau cho mọi doanh nghiệp.
Hồ sơ đã hoàn thiện có nghĩa là hệ thống đã an toàn?
Không. Hồ sơ là căn cứ để tổ chức triển khai và duy trì biện pháp. An toàn thực tế phụ thuộc vào cấu hình, kiểm soát quyền, cập nhật, giám sát, diễn tập và khả năng xử lý sự cố trong vận hành.
Kết luận: làm rõ phạm vi trước khi lập tài liệu
Một bộ hồ sơ có giá trị cần mô tả đúng hệ thống, có thiết kế phù hợp, căn cứ cấp độ và phương án bảo vệ có thể kiểm chứng. Hãy đối chiếu Điều 21–22 Nghị định 331/2026 và điều khoản chuyển tiếp khi cần, đồng thời phân biệt hồ sơ đề xuất với hồ sơ phê duyệt và bảo mật thực tế. Có thể bắt đầu bằng sơ đồ hiện trạng và bảng giao trách nhiệm, rồi chuyển sang bài quy trình hoặc mẫu hồ sơ khi đã rõ phạm vi.
Đoàn Trình Dục là Giảng viên Khoa Công nghệ Thông tin tại Đại học Công nghệ Sài Gòn (STU), với hơn 10 năm kinh nghiệm thực chiến trong các lĩnh vực Mạng máy tính, Marketing Online, SEO và Bảo mật hệ thống.
Với nền tảng sư phạm và kinh nghiệm tư vấn cho nhiều doanh nghiệp, thầy chuyên sâu vào việc xây dựng các giải pháp kỹ thuật số toàn diện và hiệu quả.

