Bỏ qua đến nội dung
Hotline: 0902 711 308 info@w3seo.com 46/1/56 Vườn Chuối, Phường 04, Quận 03, Thành phố Hồ Chí Minh
Trang chủMarketingMarketing căn bản & chiến lượcNghiên cứu thị trường là gì? Quy trình 6 bước…
HÀNH TRÌNH: Xây nền tảng & chiến lược MarketingBƯỚC: 2/8

Nghiên cứu thị trường là gì? Quy trình 6 bước thực tế

Hướng dẫn quy trình nghiên cứu thị trường 6 bước từ xác định quyết định, dữ liệu thứ cấp, phỏng vấn và khảo sát đến phân tích và hành động.
Bước tiếp theo
Mô hình 5C trong Marketing là gì? Cách phân tích có bằng chứng
Tiếp tục hành trình →

Nghiên cứu thị trường là tìm hiểu khách hàng, đối thủ và nhu cầu trước khi quyết định kinh doanh. Bạn có thể dùng thông tin sẵn có, phỏng vấn hoặc khảo sát để biết nên bán cho ai, mức giá nào đáng thử và điều gì còn chưa chắc chắn. Mục tiêu là ra quyết định tốt hơn, không chỉ có thêm một bản báo cáo.

Câu trả lời nhanh

6 bước dễ nhớ: (1) Xác định điều cần quyết định; (2) xem thông tin đã có; (3) hỏi khách để hiểu lý do; (4) khảo sát hoặc đo số liệu nếu cần; (5) đối chiếu kết quả; (6) thử một việc nhỏ rồi đánh giá. Không phải việc kinh doanh nào cũng cần làm khảo sát quy mô lớn.

Nghiên cứu thị trường giúp trả lời điều gì?

Đang cần quyết địnhCâu hỏi nên tìm hiểu
Nhắm đến nhóm khách nào?Ai có nhu cầu thật và điều kiện mua phù hợp?
Làm sản phẩm hay tính năng gì?Vấn đề nào khách đang cần giải quyết?
Thử mức giá nào?Khách so sánh giá với sản phẩm hoặc dịch vụ nào?
Ưu tiên nơi bán nào?Khách tìm hiểu và liên hệ ở đâu?
Viết thông điệp thế nào?Khách dùng từ gì để mô tả vấn đề của họ?

Bài này hướng dẫn nghiên cứu thị trường trước quyết định kinh doanh. Nếu muốn biết người dùng gặp khó ở đâu trong website hoặc ứng dụng, hãy xem nghiên cứu trải nghiệm người dùng và cách khảo sát trải nghiệm; đây là hai chủ đề hẹp hơn.

Quy trình nghiên cứu thị trường 6 bước

Sơ đồ 6 bước nghiên cứu thị trường từ quyết định đến hành động

Bước 1: Xác định cần quyết định điều gì

Đừng bắt đầu bằng câu “hãy làm một khảo sát”. Trước tiên hãy ghi rõ vấn đề: có nên bán cho nhóm khách mới, nên thử giá nào hay có nên tiếp tục một ý tưởng? Bạn chỉ cần viết ngắn những điểm sau:

  • Việc cần quyết định và thời hạn phải quyết định.
  • Nhóm khách hoặc thị trường cần tìm hiểu.
  • Điều đang phỏng đoán nhưng chưa có bằng chứng.
  • Thông tin nào sẽ khiến bạn thay đổi quyết định.
  • Khi nào nên thử, sửa lại hoặc dừng ý tưởng.

Ví dụ, nếu chưa rõ cửa hàng nhỏ có cần phần mềm hay không, hãy tìm hiểu nhu cầu trước khi đầu tư làm thêm tính năng. Đặt điều kiện dừng ngay từ đầu giúp tránh tiếp tục khảo sát chỉ vì câu trả lời chưa như mong muốn.

Bước 2: Xem thông tin sẵn có trước khi hỏi khách

Bắt đầu từ thông tin đã có: đơn hàng, câu hỏi khách thường hỏi, mức giá đối thủ công khai, báo cáo ngành hoặc dữ liệu tìm kiếm. Đây là dữ liệu thứ cấp khi bạn sử dụng thông tin được thu thập trước đó; cần kiểm tra nguồn và mục đích ban đầu.

Ghi ngày, địa bàn và nguồn của mỗi thông tin. Một báo cáo toàn quốc không chắc phản ánh đúng khách trong một phường hoặc một ngành nhỏ. Có thể dùng mô hình 5C để xem đồng thời doanh nghiệp, khách hàng, đối thủ, đối tác và bối cảnh.

Bước 3: Phỏng vấn để hiểu vì sao khách mua hoặc từ chối

Nghiên cứu định tính giúp hiểu lý do đằng sau hành vi. Bạn có thể phỏng vấn hoặc quan sát khách thực tế. Chọn người đúng nhóm cần phục vụ, thay vì chỉ hỏi người quen dễ liên hệ.

  • Hỏi về lần mua hoặc lần gặp vấn đề gần nhất, thay vì chỉ hỏi dự định tương lai.
  • Để khách tự kể cách họ lựa chọn và điều làm họ khó chịu.
  • Hỏi một vấn đề mỗi lần; không gợi ý sẵn câu trả lời mong muốn.
  • Ghi cả lời nói trái với điều doanh nghiệp đang tin.

Phỏng vấn giúp phát hiện vấn đề và hình thành giả định cần kiểm tra. Không thể lấy ý kiến của vài người rồi kết luận phần lớn thị trường đều nghĩ như vậy.

Bước 4: Khảo sát hoặc đo số liệu khi cần biết mức phổ biến

Nghiên cứu định lượng dùng câu trả lời có thể đếm được, dữ liệu mua hàng hoặc thử nghiệm để tìm hiểu một vấn đề phổ biến đến đâu. Số người cần khảo sát tùy nhóm khách, cách chọn người và độ chính xác cần thiết; không có một cỡ mẫu cố định cho mọi doanh nghiệp.

Pew Research Center giải thích rằng cách viết và thứ tự câu hỏi có thể khiến kết quả thay đổi. Nên hỏi thử một nhóm nhỏ để phát hiện câu khó hiểu hoặc câu đang gợi ý người trả lời. U.S. Census Bureau cũng có hướng dẫn thiết kế và kiểm tra bảng câu hỏi để hạn chế sai lệch.

Đừng công bố “80% khách hàng thích sản phẩm” nếu thực tế chỉ hỏi một nhóm tự nguyện nhỏ. Phải nêu rõ ai đã trả lời, cách chọn người và giới hạn của kết quả.

Bước 5: Đối chiếu kết quả, chỉ ra điều còn chưa chắc chắn

So sánh điều khách kể trong phỏng vấn với kết quả khảo sát, đơn hàng và thông tin sẵn có. Nếu chúng khác nhau, hãy tìm lý do, không chỉ chọn số liệu ủng hộ ý tưởng của mình.

Cần ghiVí dụ cách hiểu
Điều đã phát hiệnKhách nói hoặc làm gì, con số nào ghi nhận được?
Nguồn của thông tinAi cung cấp, từ khi nào, thu thập như thế nào?
Mức chắc chắnCó nhiều nguồn phù hợp hay chỉ một vài ý kiến?
Điều còn hạn chếNhóm nào chưa được hỏi, số liệu nào chưa có?
Quyết định tiếp theoNên thử gì và kiểm tra kết quả nào?

Bước 6: Thử một thay đổi rồi quyết định

Với mỗi đề xuất, hãy ghi người phụ trách, chi phí dự kiến, ngày kiểm tra và cách đánh giá. Nếu kết quả chưa đủ chắc, thử với nhóm khách nhỏ trước. So sánh tình trạng trước và sau để quyết định giữ, sửa hoặc dừng.

Khi đã chọn được nhóm khách phù hợp, xem cách xác định nhóm khách và người quyết định mua. Nếu cần lập kế hoạch sản phẩm, giá và kênh bán, tham khảo mô hình 4P và 7P.

Chọn phương pháp nghiên cứu theo câu hỏi

Bạn muốn biết gì?Cách làm phù hợpĐiều cần lưu ý
Khách gặp vấn đề gì, vì sao?Phỏng vấn, quan sát, xem câu hỏi hỗ trợ.Hỏi hành vi thật, không hỏi dẫn dắt.
Vấn đề phổ biến tới đâu?Khảo sát hoặc xem dữ liệu giao dịch.Nhóm trả lời có đại diện cho khách mục tiêu không?
Khách có hiểu ý tưởng sản phẩm?Cho xem mẫu thử rồi quan sát phản ứng.Nói thích chưa có nghĩa sẽ mua.
Mức giá nào đáng thử?Hỏi lựa chọn thay thế và thử giá phù hợp.Cần xem hành vi trả tiền thực tế.
Kênh nào đem lại khách liên hệ?Ghi nguồn cuộc gọi, biểu mẫu và đơn hàng.Khách có thể biết đến từ nhiều kênh.

Ví dụ minh họa: kiểm tra nhu cầu phần mềm quản lý bán hàng

Đây chỉ là tình huống giả định, không phải dự án hoặc kết quả khách hàng có thật của WebsiteHCM. Một đơn vị cung cấp phần mềm quản lý bán hàng cần chọn ưu tiên cửa hàng một chi nhánh hay chuỗi cửa hàng nhỏ. Trước khi xây tính năng hoặc chạy quảng cáo, họ cần biết nhóm nào gặp vấn đề có thể giải quyết tốt hơn.

Họ có thể xem câu hỏi bán hàng cũ, so sánh các phần mềm thay thế, rồi hỏi từng nhóm: “Lần kiểm kê gần nhất, việc gì khiến anh/chị mất thời gian nhất?” và “Hiện anh/chị giải quyết việc đó thế nào?”. Sau đó mới khảo sát số lượng lớn hơn nếu cần. Nếu thông tin đủ rõ, hãy thử giới thiệu giải pháp cho một nhóm nhỏ, ghi số cuộc tư vấn phù hợp và phản hồi. Không tự bịa tỷ lệ khách mua hay doanh thu khi chưa có dữ liệu thật.

5 sai lầm làm sai lệch kết quả

  • Chỉ hỏi người quen hoặc khách dễ liên hệ, không đại diện nhóm định phục vụ.
  • Hỏi “Anh/chị có thích sản phẩm tuyệt vời này không?” thay vì câu trung lập.
  • Coi lời hứa sẽ mua trong tương lai là đơn hàng chắc chắn.
  • Chỉ giữ câu trả lời ủng hộ ý tưởng, bỏ qua thông tin trái chiều.
  • Làm báo cáo nhưng không có người phụ trách việc thử và đánh giá.

Checklist trước khi chốt nghiên cứu

  • Đã biết rõ nghiên cứu để quyết định việc gì.
  • Biết ai được hỏi, cách chọn người và giới hạn kết quả.
  • Đã hỏi thử bảng câu hỏi để tránh khó hiểu hoặc dẫn dắt.
  • Thông tin sẵn có ghi rõ nguồn, thời gian và phạm vi.
  • Đã tách điều dữ liệu cho thấy khỏi suy đoán của nhóm.
  • Có người phụ trách, việc làm thử và cách kiểm tra kết quả.

Kết luận

Nghiên cứu thị trường hiệu quả bắt đầu bằng một quyết định cần làm rõ. Dùng thông tin sẵn có, hỏi khách và khảo sát khi cần; ghi rõ giới hạn của kết quả. Cuối cùng hãy thử trong phạm vi phù hợp, đo kết quả thực tế rồi đưa vào kế hoạch Marketing.