Unnatural Links là liên kết được tạo chủ yếu để thao túng thứ hạng Google, chẳng hạn mua backlink truyền sức mạnh SEO hoặc sử dụng mạng website chỉ để đặt liên kết. Không phải backlink yếu, nguồn lạ hay điểm “toxic” cao đều là liên kết không tự nhiên. Muốn xử lý đúng, hãy xác định ai tạo link, mục đích gì, có bằng chứng vi phạm không và bạn có thể sửa tại nguồn hay không.
Nếu chưa nắm nền tảng, xem Backlink là gì. Với chính sách, Google xếp việc mua/bán link cho ranking, trao đổi link quá mức và link tạo chủ yếu để thao túng thứ hạng vào nhóm link spam.
Spam backlink, unnatural link và backlink yếu khác nhau thế nào?
| Loại liên kết | Ví dụ để phân biệt | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Tự nhiên | Bài viết chuyên ngành tự dẫn nguồn đến tài liệu hữu ích, không có giao dịch mua link | Giữ. |
| Yếu nhưng không vi phạm | Blog nhỏ đề cập doanh nghiệp thật, dù có ít người đọc | Thông thường bỏ qua. |
| Tài trợ / quảng cáo | Bài PR trả phí đặt đường dẫn đến doanh nghiệp | Yêu cầu bên đăng dùng rel="sponsored" hoặc nofollow phù hợp theo hướng dẫn qualify outbound links của Google. |
| Liên kết không tự nhiên | Hàng loạt bài trên mạng website chỉ nhằm đẩy một từ khóa | Audit nguồn; gỡ hoặc sửa liên kết vi phạm. |
| Liên kết bị chèn trái phép | Website khác bị hack và bị chèn liên kết lạ | Theo dõi bằng chứng, thông báo bên quản trị nguồn; không vội Disavow. |
DA, DR, Spam Score và Toxic Score do các công cụ SEO bên thứ ba tính, không phải điểm vi phạm của Google. Khi đánh giá một link, cần xem nội dung trang nguồn, vị trí đặt, chữ chứa liên kết (anchor text), quan hệ tài trợ và lịch sử chiến dịch. Chỉ số thấp là tín hiệu cần xem thêm, không phải lệnh xóa link.
Dấu hiệu nào đáng đưa vào audit?
| Dấu hiệu | Bằng chứng cần kiểm tra | Cách hiểu đúng |
|---|---|---|
| Có Manual Action trong Search Console | Tên vi phạm, phạm vi và URL ví dụ | Có cơ sở xác nhận tình trạng vi phạm thủ công. |
| Anchor chứa từ khóa thương mại lặp lại | Danh sách trang nguồn, người tạo và lịch sử đặt link | Đáng điều tra nếu có mẫu lặp có chủ đích. |
| Nhiều trang nguồn giống nhau | Nội dung, chủ sở hữu, nhà cung cấp và mục đích đặt link | Có thể liên quan mạng liên kết, không được kết luận chỉ từ giao diện. |
| Bài quảng cáo có link dofollow | Thỏa thuận trả phí và thuộc tính rel |
Liên hệ bên đăng để sửa nếu cần. |
| Số backlink tăng bất ngờ | Ngày xuất hiện, chiến dịch, anchor và trang đích | Chỉ là dấu hiệu, chưa đủ khẳng định bị phạt. |
| Liên kết lạ từ trang rác | Nguồn, mục đích, có phải tự sao chép nội dung không | Phần lớn trường hợp không cần Disavow ngay. |
Ví dụ: Một website nhận 20 backlink từ các trang sao chép nội dung mà chủ website không hề đặt. Chỉ riêng hiện tượng này chưa chứng minh có hình phạt. Ngược lại, nếu doanh nghiệp từng mua hàng trăm backlink cùng anchor và nay có Manual Action, cần rà soát nguồn, liên hệ gỡ link và lưu lại bằng chứng.
Quy trình audit unnatural links trong 6 bước
- Xác định lý do audit: có Manual Action, từng mua link hay chỉ thấy backlink tăng?
- Thu thập nguồn: xuất báo cáo Liên kết trong Search Console; đối chiếu dữ liệu nhà cung cấp hoặc công cụ khác. Đây không nhất thiết là danh sách đầy đủ.
- Gom theo tên miền: lưu URL nguồn, URL đích, anchor, thời điểm phát hiện và trạng thái liên kết.
- Xem ngữ cảnh: bài biên tập, quảng cáo, bình luận hay mạng website? Ai là người đặt, có hợp đồng tài trợ không?
- Chọn hướng xử lý: GIỮ / THEO DÕI / GỠ / SỬA THUỘC TÍNH / CÂN NHẮC DISAVOW dựa trên bằng chứng.
- Ghi log: người phụ trách, ngày liên hệ, phản hồi và kết quả xử lý để tránh nhầm link tốt với link vi phạm.
Audit theo domain thường hữu ích hơn nhìn từng backlink lẻ vì pattern chỉ lộ ra khi xem cả network. Với PBN, tham khảo thêm bài Có nên dùng PBN cho SEO?.
Ma trận quyết định: giữ, gỡ, rel hay disavow?
| Tình huống | Lựa chọn | Lý do |
|---|---|---|
| Báo hoặc blog thật trích dẫn nội dung hữu ích | GIỮ | Có giá trị độc lập với thứ hạng. |
| Link yếu nhưng không có dấu hiệu mua bán | BỎ QUA/THEO DÕI | Không xóa chỉ vì chỉ số thấp. |
| Bài quảng cáo trả phí mà vẫn cần giữ | NHỜ BÊN ĐĂNG SỬA REL | Dùng thuộc tính tài trợ phù hợp. |
| Bình luận hoặc link spam do chính bạn tạo | GỠ | Dừng hành vi thao túng. |
| Mạng link có dấu hiệu vi phạm, còn kiểm soát được | GỠ/SỬA | Cố khắc phục tại nguồn trước. |
| Lượng lớn link nhân tạo không gỡ được, có hoặc có nguy cơ rõ Manual Action | CÂN NHẮC DISAVOW | Chỉ khi đáp ứng điều kiện Google. |
Khi nào nên dùng Disavow Tool?
Google mô tả Disavow links là công cụ nâng cao có thể gây hại khi dùng sai. Chỉ cân nhắc khi đồng thời có lượng đáng kể link spam/nhân tạo và chúng đã gây ra hoặc có nguy cơ rõ ràng gây Manual Action. Trước tiên nên cố gỡ hoặc sửa các link từng mua/tạo. Bài Google Disavow Tool có hướng dẫn thao tác riêng.
Không dùng Disavow như “vệ sinh backlink hàng tháng”. Nếu chỉ có vài link lạ hoặc tool báo toxic mà không có evidence khác, thường chưa đủ lý do.
Không cần tạo file Disavow chỉ vì vài backlink lạ, điểm Toxic Score cao hoặc traffic giảm sau một đợt cập nhật Google. Disavow không xóa liên kết trên website nguồn; công cụ chỉ yêu cầu Google bỏ qua tín hiệu từ các liên kết được chỉ định.
Nếu có Manual Action về unnatural links
Trước hết đọc đúng tên Manual Action trong Search Console: Unnatural links to your site nói về backlink trỏ vào website; Unnatural links from your site nói về liên kết đi ra từ website. Trường hợp thứ hai cần sửa liên kết đi ra tại chính website, không xử lý bằng file Disavow backlink.
- Đọc chính xác phạm vi thông báo trong Search Console.
- Xuất và phân loại link liên quan.
- Gỡ link tự tạo/mua/trao đổi mà bạn kiểm soát hoặc liên hệ được.
- Đổi paid placement cần giữ sang rel phù hợp.
- Disavow phần artificial/risky còn lại nếu cần.
- Lưu bằng chứng: URL, ngày liên hệ, phản hồi, file disavow/version.
- Gửi reconsideration request mô tả trung thực các bước đã làm.
Không gọi mọi traffic drop là “Google penalty”. Manual action có bằng chứng riêng trong Manual Actions report. Xem Google Penalty để phân biệt các tình huống.
Negative SEO: khi nào cần phản ứng?
Backlink spam do bên thứ ba có thể xuất hiện mà bạn không kiểm soát. Đừng phản ứng bằng cách disavow hàng loạt ngay. Theo dõi volume, target pages, anchor pattern, manual action và thay đổi Search visibility. Nếu spike nhỏ, ngẫu nhiên và không có evidence tác động, có thể chỉ cần monitor.
Nếu có lượng lớn link artificial, pattern tập trung vào money pages hoặc bạn nghi ngờ campaign có chủ đích, thực hiện audit có log trước khi quyết định.
Phòng tránh link spam trong Off-Page
- Không mua gói link số lượng lớn chỉ dựa vào DA/DR.
- Không dùng exact-match anchor theo quota.
- Không để vendor tự chọn nguồn mà không review.
- Paid/sponsored placement phải minh bạch rel phù hợp.
- Ưu tiên nguồn cùng chủ đề, có audience và mục đích editorial thật.
- Theo dõi placements sau khi live; site nguồn có thể đổi chủ hoặc biến thành spam.
- Giữ log campaign để sau này biết link nào do mình tạo.
Thay vì link scheme, ưu tiên Digital PR, Brand Mention, guest contribution có chất lượng và tài sản nội dung đáng được trích dẫn. Link tốt thường có lý do tồn tại ngay cả khi bỏ ranking ra khỏi phương trình.
Đo gì sau khi xử lý?
| Nhóm | Theo dõi |
|---|---|
| Manual action | Trạng thái Search Console |
| Search visibility | Impressions, clicks, target URL/query |
| Backlink profile | Referring domains, anchor, placements đã gỡ/sửa |
| Source health | Index/security trạng thái site nguồn quan trọng |
| Business | Qualified leads/revenue của landing pages bị ảnh hưởng |
Không cam kết ranking bật lại sau khi gỡ/disavow. Google cần recrawl/reprocess, và traffic có thể còn chịu tác động từ content, demand hoặc technical issues.
FAQ
Có nên disavow mọi backlink xấu?
Không. “Xấu” theo tool không đồng nghĩa “cần disavow”. Cần evidence về artificial/link-spam pattern và mức rủi ro thực.
Backlink yếu có phải unnatural link?
Không. Một site nhỏ hoặc link nofollow tự nhiên có thể ít giá trị nhưng không phải link spam.
Gỡ link hay disavow trước?
Nếu link do bạn kiểm soát hoặc có thể liên hệ nguồn, nên gỡ hoặc sửa rel trước. Disavow dành cho phần không xử lý trực tiếp được khi rủi ro đủ lớn.
Kết luận
Unnatural Links cần được đánh giá bằng mục đích tạo link và bằng chứng, không phải điểm “toxic”. Hãy giữ link tự nhiên, sửa hoặc gỡ link vi phạm mình kiểm soát, chỉ cân nhắc Disavow khi đủ điều kiện. Với chiến lược dài hạn, tham khảo SEO Off-Page tập trung vào nội dung có ích và nguồn dẫn thật.
Đoàn Trình Dục là Giảng viên Khoa Công nghệ Thông tin tại Đại học Công nghệ Sài Gòn (STU), với hơn 10 năm kinh nghiệm thực chiến trong các lĩnh vực Mạng máy tính, Marketing Online, SEO và Bảo mật hệ thống.
Với nền tảng sư phạm và kinh nghiệm tư vấn cho nhiều doanh nghiệp, thầy chuyên sâu vào việc xây dựng các giải pháp kỹ thuật số toàn diện và hiệu quả.

